Archwium - Zamierzenia, Programy, skutki realizacji zadań

Porady dla rodziców.

Dzieci zahamowane psychoruchowo - charakterystyka zaburzenia, porady dla rodziców:

Najczęściej występującymi zaburzeniami dynamiki procesów nerwowych są:
- nadpobudliwość,
- zahamowanie psychoruchowe.

Zahamowanie psychoruchowe, wg H. Spionek może być wyrazem ogólnej słabości procesu pobudzenia (zmniejszona pobudliwość układu nerwowego) lub rezultatem znacznego hamowania aktywnego, wyrażającego się w silnej samokontroli.
Zahamowanie psychoruchowe przejawia się w 3 sferach:
 sfera motoryczna:
zmniejszona ekspansja ruchowa, mała ruchliwość, spowolnienie ruchowe,
mała precyzja ruchów, zwolnione reakcje psychoruchowe.

 sfera emocjonalna:
trudności w nawiązaniu kontaktów słownych, skłonność do izolacji, brak
wiary we własne siły, kompleksy, nadmierna wrażliwość, niepewność,
nieśmiałość, małomówność, stany lękowe, jąkanie, zacinanie, bierność-
apatie , niechętny udział w grach, zabawach, wycieczkach, brak zaradności i
inicjatywy.

Objawami wegetatywnymi są: zaburzenia łaknienia, snu, nudności, wymioty, czerwienienie się, blednięcie, bóle głowy, przyspieszona akcja serca, trudności z oddychaniem.

 sfera poznawcza:
zwolnione tempo myślenia, zawężenie aktywności poznawczej.

Zdaniem M. Chłopkiewicz zahamowanie jest najczęściej nieprawidłowym regulowaniem przez dziecko stosunków z otoczeniem, będących efektem niewłaściwego wychowania, a konkretnie reakcji dorosłych na samodzielną działalność dziecka.

Związek z zahamowaniem mają doświadczenia dziecka zdobyte w sytuacjach:
 ostrej krytyki i ośmieszenia,
 nieopanowanego zachowania emocjonalnego osób z najbliższego otoczenia,
 zagrożenia bliskiego związku emocjonalnego z rodzicami,
 kar fizycznych.
W sytuacjach tych pierwszą reakcją był lęk, który powracał przy wszelkich podobnych sytuacjach (generalizacja). Następnie reakcja ta uległa utrwaleniu na skutek powtarzania się lub gdy była wyjątkowo silna.

M. Chłopkiewicz klasyfikuje dzieci zahamowane psychoruchowo w
następujące kategorie:
1. Zmotywowane – napięte:
Charakteryzuje przesadna skrupulatność i staranność w wykonywaniu zadań. Niepewne swoich umiejętności zbyt mocno przeżywają sytuacje, gdy nie są w stanie wykonać zadania. Zazwyczaj są bardzo silnie związane z matką, lęk przed rozstaniem z nią jest powodem niechęci uczęszczania do przedszkola .
Sprawiają wrażenie nieustannie napiętych i niespokojnych. Stronią od nowych osób, nowych sytuacji.
2. Podporządkowane – uległe
Są małomówne, grzeczne, posłuszne, często oceniane jako koleżeńskie i uczynne. Ich nieśmiałość, lękliwość ujawnia się szczególnie w kontaktach z osobami dorosłymi. Słabo związane z matką – matki są wymagające i represyjne. Dzieci nieufne.
3. Z obniżona samooceną – zrezygnowane:
Są bierne w przedszkolu w domu. Mają poczucie niskiej wartości, nie wierzą w swoje możliwości oraz umiejętności. Są apatyczne, powolne, przygnębione, płaczliwe, wrażliwe na czyjąś dezaprobatę i odrzucenie.
Rodzice są nadmiernie krytyczni, odrzucający z jawną postawą dezaprobaty.
4. Nadwrażliwe – asteniczne:
Są bardzo skryte, powściągliwe, nieujawniające swoich uczuć. Najlepiej czują się we własnym towarzystwie, meczy je hałas i ruchliwość otaczających rówieśników. Często izolują się od kontaktów z innymi. Pochodzą z rodzin rozbitych, matki są neurotyczno – lękowe.


Wskazówki dotyczące postępowania z dziećmi zahamowanymi psychoruchowo:
Dzieci te wymagają stosowania form zajęć pobudzających, aktywizujących, rozhamowujących, tj. eliminujących nadmiernie napięcie psychiczne i fizyczne oraz zajęć zwiększających siłę pobudzania.






Należy :
1. Dokonać indywidualnej analizy objawów i przyczyn zaburzenia,
celem ustalenia indywidualnego postępowania.
2. Dostrzec te dzieci – ponieważ ich problemy mogą umknąć uwadze;
3. Otoczyć serdecznością, zaspokajać podstawowe potrzeby emocjonalne i psychiczne, nie dopuszczając jednak do nadmiernej zależności dziecka od opiekuna.
4. Wypracować właściwy stosunek grupy rówieśniczej do dziecka. Zapobiec wyśmiewaniu i krytyce.
5. Włączać do zespołowych zajęć, stopniowo uaktywniać, początkowo w sytuacjach gwarantujących powodzenie. Przy wystąpieniu trudności natychmiast zapewnić życzliwą opiekę i pomoc.
6. Stopniowo przyzwyczajać dziecko do spokojnego przyjmowania słusznej krytyki. Korygować jego nieprawidłowe reakcje na niepowodzenia, wdrażać do pokonywania trudności, rozwijać poczucie własnej wartości.
7. W środowisku domowym dbać o atmosferę równowagi i spokoju, w obecności dziecka unikać sytuacji konfliktowych. Wprowadzić ścisłą selekcję i kontrole oglądanych filmów z ograniczeniem grozy, agresji, brutalności.
8. Dostarczyć pogodnych przeżyć i pozytywnych doświadczeń.



Cele i sposoby oddziaływania na dzieci zahamowane psychoruchowo:
 przeciwdziałanie skłonności do izolacji,
 aktywizacja społeczna, włączanie w działalność organizacji szkolnych,
 wzmacnianie wiary we własne siły, zachęcanie do działania,
 wskazywanie na pozytywne osiągnięcia,
 chwalenie w obecności grup,
 kształtowanie umiejętności nawiązywania prawidłowych kontaktów społecznych,
 kształtowanie wytrwałego dążenia do celu, przezwyciężanie trudności,
 tworzenie sytuacji wymagających nawiązywania kontaktów.

Wskazówki dla rodziców dzieci zahamowanych psychoruchowo:

1. Należy dostarczyć dziecku pogodnych przeżyć i pozytywnych
doświadczeń np.: wspólne wyjście do miasta, robienie zakupów (dziecko
pomaga w wyborze produktów, rozmawia z ekspedientką), wyjście do
znajomych (mówienie przy nich o dziecku w sposób życzliwy,
chwalenie go w obecności innych dzieci)
2. Wspólne zabawy w domu: czytanie książek (zachęcanie dziecka do opowiedzenia przeczytanej bajki, zabawy w teatrzyk, malowanie, lepienie z plasteliny, wycinanie, zabawy tematyczne np. ,,U fryzjera.”
3. Częste rozmowy z dzieckiem, zachęcamy by opowiedziało, co działo się np. w przedszkolu albo u koleżanki.
4. Zabawy ruchowe na świeżym powietrzu z elementami rywalizacji np. wyścigi, rzucanie piłką do celu.
5. Wprowadzenie ścisłej selekcji i kontroli oglądanych przez dziecko filmów, z ograniczeniem grozy, agresji, brutalności
6. Stopniowe przyzwyczajenie dziecka do spokojnego przyjmowania słusznej krytyki, korygowanie jego nieprawidłowych reakcji na niepowodzenia, wdrażanie do pokonywania trudności, rozwijanie poczucia własnej wartości.







LITERATURA:
T. Wolańczyk, A. Kołakowski, M. Skotnicka ,,Nadpobudliwość psychoruchowa u dzieci. Prawie wszystko , co chcielibyście wiedzieć” Lublin 1999
H. Nartowska ,,Dziecko nadpobudliwe psychoruchowo” W- wa 1972
H. Spionek ,,Psychologiczna analiza trudności i niepowodzeń szkolnych”
M. Chłopkiewicz ,,Zahamowanie psychoruchowe w świetle analizy kliniczno - ontogenetycznej” w Psychologia Wychowawcza 1971 nr 2
,,Zaburzenia zachowania dzieci zahamowanych jako wyraz patologii osobowości”, w ,,Przyczyny i patomechanizmy zaburzeń rozwoju dzieci” red. M. Kościelska W- wa 1975
M. Bogdanowicz ,,Psychologia kliniczna dziecka w wieku przedszkolnym”
M. Radochoński ,,Zarys psychopatologii dla pedagogów”
T. Bednarska ,,Nadpobudliwość psychoruchowa”

Opracowała:
pedagog mgr Angelika Wincenciak